Procedure voor gastrostomiesonde (G)
Wat kunt u verwachten voorafgaand aan de procedure?
Stel vragen
Voorafgaand aan de operatie wordt een ‘pre-operatief onderzoek’ uitgevoerd om er zeker van te zijn dat u gezond genoeg bent om de sonde te laten plaatsen. Het geeft u en een familielid of begeleider ook de kans om het zorgteam te ontmoeten om vragen te stellen. Het team kan ook bloedmonsters, huiduitstrijkjes en/of foto’s nemen van uw lichaam waar de sonde zal worden geplaatst. Huiduitstrijkjes worden met een wattenbolletje afgenomen. U kunt ook langskomen bij het anesthesieteam om er zeker van te zijn dat u een anesthesie kunt krijgen. Het onderzoek vindt meestal een week vóór de operatie in het ziekenhuis plaats.
Netheid
Neem de dag voor de operatie een bad of douche en was uw haar. Dit vermindert het risico op het krijgen van een infectie. Make-up en nagellak moeten ook worden verwijderd. Uw zorgteam zal de instructies met u doornemen over wat u moet doen.
Een lege maag hebben
Het is belangrijk dat u voorafgaand aan de operatie enkele uren niet eet of drinkt. Dit wordt ook wel “NPO”, ‘vasten’ of “nuchter zijn” genoemd. Het team in het ziekenhuis zal u hierover meer informatie geven. Volg de instructies nauwgezet op, anders kan de operatie worden uitgesteld.
Als uw arts een procedure uitvoert met behulp van röntgenfoto’s om uw sonde te plaatsen, moet u voorafgaand aan de operatie vasten. U kunt ook worden gevraagd om de avond vóór de operatie een dikke, krijtachtige, milkshake-achtige drank te drinken, genaamd ‘barium’. Op de röntgenfoto is barium te zien. Barium helpt te laten zien waar de sonde wordt geplaatst.
Toestemming geven
U wordt gevraagd om een toestemmingsformulier te ondertekenen. Dit geeft het team toestemming om de operatie uit te voeren. Het zorgteam zal alle voor- en nadelen van de operatie bespreken.
Naar de operatiekamer gaan
Als het operatieteam klaar is, wordt u naar de operatiekamer gebracht. Kinderen en jongvolwassenen mogen vaak een ouder of voogd bij hen laten blijven tot ze slaperig worden.
Wat kunt u verwachten tijdens de procedure?
Er bestaan verschillende methoden om een G-sonde bij iemand te plaatsen. Uw zorgteam zal u helpen beslissen welke methode het beste voor u is.
De meest gebruikte methoden zijn:
- Open chirurgie: Tijdens een operatie wordt een opening door de huid in de maag gemaakt, waarna de sonde via deze opening wordt geplaatst.
- Laparoscopie: Bij een kijkoperatie wordt een dunne telescopische camera met een mesje aan het uiteinde gebruikt om een kleine opening van de huid naar de maag te maken.
- Radiologisch ingebrachte gastrostomie (RIG): Tijdens een operatie wordt een opening door de huid in de maag gemaakt, waarna de sonde via deze opening wordt geplaatst. Het gebruik van röntgenfoto’s tijdens deze operatie helpt ervoor te zorgen dat de sonde op de juiste plaats wordt geplaatst.
- Endoscopie: Een endoscoop is een lange flexibele kabel met een camera en een lampje aan het uiteinde. De endoscoop gaat de maag in via de mond en vervolgens naar beneden door de slokdarm. De camera laat de arts zien waar de opening gemaakt moet worden. De endoscoop heeft een krachtig licht aan het uiteinde dat zichtbaar is door de huid. Met behulp van het licht wordt de gastrostomieopening via de huid in de maag gemaakt en wordt de sonde door deze opening geplaatst.
Operatie en laparoscopie worden meestal uitgevoerd onder algehele narcose, wat betekent dat u slaapt terwijl de sonde wordt ingebracht. Tijdens de procedure kan de arts een vloeibaar geneesmiddel gebruiken dat een “contrastvloeistof” wordt genoemd, zodat hij/zij kan zien waar de sonde zich in het lichaam bevindt. De contrastvloeistof wordt in de sonde geïnjecteerd en is te zien op een röntgenfoto. Zodra de sonde zich op de juiste plaats bevindt, wordt deze op zijn plaats gehouden door een kleine ballon die met wat water wordt gevuld.
Als de RIG- of endoscopiemethode wordt gebruikt, is het mogelijk dat u geen algehele narcose krijgt. Vóór de procedure wordt u gesedeerd zodat u zich niet bewust bent van uw omgeving, maar niet volledig slaapt. Tijdens de operatie reageert u nog steeds op stimulatie.
Het kan zijn dat het niet lukt om de G-sonde bij de eerste poging te plaatsen. Dit kan om verschillende redenen zijn. Als dit gebeurt, kan een andere methode voor het plaatsen van de sonde worden gebruikt, meestal op een andere dag.
Uw arts zal u helpen beslissen welke procedure het beste voor u is.
Wat kan ik verwachten na de procedure?
U gaat na de operatie naar de uitslaapkamer om te herstellen van de verdoving. Om ervoor te zorgen dat u gehydrateerd blijft, wordt er vaak een IV (intraveneus infuus) gebruikt voor extra vocht. U krijgt pijnstillers om ervoor te zorgen dat u zich comfortabel voelt. Daarna wordt u teruggebracht naar uw ziekenhuiskamer. Vaak moet u een nacht in het ziekenhuis doorbrengen terwijl u herstelt.
Een algehele narcose kan braken of misselijkheid veroorzaken. U kunt daarna ook een zere keel krijgen, een beetje duizelig worden, of het koud hebben en rillen.
Beginnen met het gebruik van de G-sonde
G-sondes kunnen meestal meteen worden gebruikt. De verpleegkundigen controleren of de sonde werkt door een kleine hoeveelheid water in de slang te doen. Vervolgens geven ze een kleine hoeveelheid vloeibare voeding. De hoeveelheid voeding wordt in de komende dagen geleidelijk opgebouwd, totdat uw lichaam de voeding goed verdraagt
Pijn
Na de operatie kunt u een opgeblazen gevoel, kramp of buikpijn krijgen. Dit komt omdat soms lucht in de maag wordt geblazen om het plaatsen van de sonde te vergemakkelijken. U zult wat pijn hebben op de insteekplaats. De eerste paar dagen na de operatie is de insteekplaats het pijnlijkst. De pijn moet elke dag minder worden. De meeste mensen voelen zich binnen twee weken beter. Praat met uw zorgteam over hoe u de pijn kunt beheersen.
Drainage
Het is normaal dat er wat vocht op de insteekplaats ontstaat. Terwijl de wond geneest, kan de wond licht bloeden en het is normaal dat de wond korstjes en drainage vertoont. De drainage kan komen en gaan. Dit kan enkele weken duren. Het is nuttig om een verband, zoals gaas, op de insteekplaats te gebruiken om te helpen wat van de drainage op te nemen om de huid gezond en droog te houden.
Roodheid
Naarmate de huid geneest na een operatie, kan de insteekplaats wat rood worden of geïrriteerd raken. Dit is normaal en zal verbeteren naarmate de insteekplaats geneest.
Activiteit
De meeste mensen kunnen op de dag van hun operatie uit bed komen, in een stoel zitten of lopen. Na ongeveer twee weken kunt u uw gebruikelijke activiteiten weer hervatten.
Naar huis
Voordat u naar huis gaat, wil het zorgteam er zeker van zijn dat u er klaar voor bent. Dit omvat:
- Pijn is onder controle
- Voeding wordt verdragen
- Voorlichting over het verzorgen van uw sonde en de huid rondom de sonde
- Voorlichting over wie te bellen en wanneer te bellen als u zich zorgen maakt
Als u denkt dat de sonde zich niet in de maag bevindt, vooral als u veel buikpijn hebt, zich slaperig voelt of moet braken, gebruik de sonde dan niet en praat met uw zorgteam voordat u het ziekenhuis verlaat.
Wat kan ik thuis verwachten?
Voordat u het ziekenhuis verlaat, moet u een afspraak voor een controle krijgen. Dit kan in het ziekenhuis, bij de voedingssondekliniek of thuis door het thuiszorgteam zijn. U krijgt ook instructies en contactgegevens voor noodgevallen mocht u problemen ondervinden.
Belangrijkste punten voor thuis:
- Draag zorg voor een “goede” sonde- en huidverzorging
- Uw voedingsschema begrijpen
- Spoel uw sonde regelmatig door
- Weet wat u moet doen als u zich zorgen maakt
Wanneer moet u uw zorgteam bellen?
G-sondes zijn een veilige manier om voeding en vloeistoffen binnen te krijgen, maar soms kunnen er problemen optreden. Sommige problemen vereisen directe aandacht, terwijl andere minder dringend zijn.
Als u een van de onderstaande dringende problemen opmerkt, breng dan niets meer in via de sonde totdat u contact hebt gehad met uw zorgteam. Het kan nodig zijn om terug te gaan naar het ziekenhuis om de sonde te laten controleren.
Dringende problemen:
- Ernstige pijn, vooral als dit gebeurt terwijl de sonde wordt gebruikt voor voeding of medicatie
- Bloeding rond de opening van de sonde die niet stopt
- Lekken van vloeistof of voeding uit de opening van de voedingssonde bij de sondekop
Als u een van de onderstaande niet-dringende problemen opmerkt, controleer dan het probleem en neem contact op met uw zorgteam als het probleem na verloop van tijd erger wordt. Het kan nodig zijn om terug te gaan naar het ziekenhuis of de kliniek om de sonde te laten controleren.
Niet-dringende problemen:
- Tekenen van infectie:
- Roodheid
- Zwelling
- Pijn
- Onaangenaam ruikende drainage
- Warme huid
- Koorts
- Grote hoeveelheid drainage die niet verdwijnt of roodheid op de huid veroorzaakt
- Extra hoeveelheid huidweefsel op de insteekplaats
- De sonde valt uit of beweegt van zijn plaats. Als dit gebeurt, moet u de sonde vervangen voordat de stoma sluit.
